نوا یاب : دانلود موسیقی سنتی
جستجو در میان بیش از پانصد آلبوم موسیقی
بی مزد بود و منت هر خدمتی که کردم/یا رب مباد کس را مخدوم بی عنایت

زندگینامه رکن الدین مختاری

  •   1,353 بازدید
  •   ۱ دیدگاه

رکن‏ الدین مختارى معروف به رکن‏الدین‏خان در سال ۱۲۶۶ ه .ش در کرمانشاه به دنیا آمد. چون هیچ‏گاه موسیقى را به صورت حرفه‏ اى دنبال نکرد، شرح حال و فعالیت‏هاى موسیقى او کمتر ثبت شده است. گزارش فعالیت‏هاى او در زمینه‏ ى موسیقى، در حقیقت به سال‏هاى پایانى عمر او محدود می شود، چرا که او زندگى حرفه‏اى خود را نه در موسیقى که در سیاست (و در حقیقت به‏عنوان عامل سیاست) جُست. در دوران جوانى لباس نظام پوشید و بعدها به خدمت شهربانى وقت درآمد و این راه را تا به آخر، و به بالاترین منصبى که مى‏توانست دست یابد، یعنى تا ریاست پلیس و شهربانى رضاشاه، ادامه داد. بنابراین آنچه از سرگذشت و شرح‏ حال مختارى باقى مانده نه در بیان فعالیت‏هاى یک موسیقیدان، که در شرح حال یکى از دست‏اندرکاران حکومتى، و در واقع دومین شخص قدرتمند، در دوره‏ اى از حکومت رضاشاه است. اینکه او کى و چگونه به موسیقى روى آورد، تقریباً در هاله‏ اى از ابهام است، امّا همه می دانند که او ویلن را نزد حسین‏خان اسماعیل‏ زاده آموخته است. اینکه با کمانچه آغاز کرد یا دفعتاً ویلن را – که تازه نواختن آن در ایران مرسوم شده بود – انتخاب کرد نیز دقیقاً معلوم نیست. آنچه در آن تردیدى نیست، این است که او در دوران خود نوازنده، موسیقیدان و آهنگسازى صاحب ‏نام شد.

رکن الدین مختاری

شاید یکى از دلایلى که باعث شد او هم در موسیقى و هم در نظام به مراتب بالا دست یابد، در این نکته باشد که او توانست احساس و ضداحساس را در خود، در زندگى و… آمیخته کند. اینکه او توانسته با حرفه‏ اى که داشته است، موسیقیدانى تمام‏ عیار باشد، همیشه مایه‏ ى شگفتى بوده و هست. استاد روح‏ اللَّه خالقى در کتاب سرگذشت موسیقى ایران می نویسد: “اى کاش همواره چون آغاز عمرش وقت خود را صرف موسیقى نموده بود تا مشاغل دیگرش براى پایان زندگانى ثمراتى تلخ به‏بار نمى‏آورد.” عاقبتِ او را همه مى‏دانند: سقوط رضاشاه، و به تبع او سقوط مختارى، زندان.
نام رکن‏ الدین‏خان به‏ عنوان یکى از تأثیرگذاران در موسیقى به ‏عنوان، مبدع، آهنگساز، ردیف ‏دان و نوازنده در موسیقى ایران ثبت شده است. متأسفانه او موسیقى را به‏ عنوان حرفه برنگزید؛ امّا توانایى‏ هایش فراتر از بسیارى از دست ‏اندرکاران موسیقى آن زمان بود. او و درویش ‏خان به‏ عنوان ابداع‏ کنندگان “پیش ‏درآمد” در موسیقى ایران شناخته شده ‏اند. فرم و قالبى که ایجاد شد، رواج یافت و تا چند دهه، محمل بیان هنرى بسیارى از موسیقیدانان شد. و نیز همزمان با درویش ‏خان به قالب “رِنگ” روحى تازه دمید و ساخته ‏هایش در این قالب، ملاک و زمینه ‏ى آهنگسازان بعدى شد. بعضى درباره‏ ى حس و روح آثارش منصفانه قضاوت نمى ‏کنند؛ امّا همین بس که “پیش ‏درآمدهاى او را نه‏ تنها درویش ‏خان شخصاً مى‏ نواخت بلکه به شاگردان خود نیز تعلیم مى‏ داد و همین کار وسیله‏ ى انتشار و رواج آنها گردید. داورى استاد روح ‏اللَّه خالقى درباره‏ ى مختارى و ساخته‏ هایش چنین است: “وى یکى از بهترین شاگردان حسین‏خان اسماعیل‏ زاده ‏ى کمانچه ‏کش بود که نزد آن استاد ویلن زد و به ردیف موسیقى ایرانى به‏ خوبى آشنا و مسلط شد و در زمان خود همیشه به‏ عنوان بهترین ویلن‏ زن شهرت داشت و به نظر نگارنده پیش‏ درآمدهایش در نوع خود بى‏ نظیر است. با اینکه به موسیقى اروپایى آشنایى نداشت و حتی به خط موسیقى هم آشنا نبود ولى در ساختن این قسم آهنگ ذوق و سلیقه و ابتکار مخصوص به‏ کار برد.”